Аңдатпа
Мақала авторлары жылқыларды бір суретке түсіру әдісімен жартылай автоматты өлшеудің бағдарламалық-техникалық кешенін (ЖАӨ БТК) жасады. Зерттеулердің өзектілігі Қазақстан дағы мал шаруашылығы экономиканың маңызды саласы болып табылады. Сондықтан асыл тұқымды малды бағалау және мал денсаулығын бақылау — қазіргі заманғы бағалау әдістерімен шешілетін басты міндет. Бұл жұмысты зерттеудің мақсаты — жылқыларды бір рет суретке түсіру әдісімен бағалаудың (өлшеудің) автоматтандырылған технологиясын құру. Міндеттері: келесі кіші бағдарлама модульдерін (КБМ) құру: суретке түсіру КБМ, фотосуретті калибрлеу (масштабтау) КБМ; сызықтық параметрлерді өлшеу КБМ, кеуде шеңберін және жылқы массасын есептеу КБМ. Ғылыми зерттеудің мәні – жылқы ларды автоматтандырылған бағалаудың жаңа әдістері жасалды. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы Қазақстанда алғаш рет бір суретке түсіру әдісімен жылқыларды автоматтандырылған бағалау (өлшеу) технологиясы әзірленгендігінде. Зерттеу әдістері мен әдістемесінің сипаттамасы. Келесі кіші бағдарлама модульдері әзірленді: суретке түсіру; фотосуретті калибрлеу (масштабтау); жылқының сызықтық параметрлерін өлшеу; жылқының кеуде шеңбері мен массасын есептеу. Кеуде шеңберін есептеу үшін кеуде сызығынан шеңберге өту формуласы жасалды.
Қаржыландыру немесе алғыс
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- Druml T., Dobretsberger M., Brem G. (2015). The use of novel phenotyping methods for validation of equine conformation scoring results // Animal. 2015. Vol. 9. № 6. Pp. 928–937. doi: 10.1017/S1751731114003309.
- Druml T., Dobretsberger M., Brem G. (2016). Ratings of equine conformation – new insights provided by shape analysis using the example of Lipizzan stallions // Archives of Animal Breeding. 2016. Vol. 59. № 2. Pp. 309–317. doi: 10.5194/aab-59-309-2016.
- Freitag G.P., Freitag de Lima L.G., Jacomini J.A., Kozicki L.E., Ribeiro L.B. (2021). An accurate image analysis method for estimating body measurements in horses // Journal of Equine Veterinary Science. 2021. Vol. 101. Article 103418. doi: 10.1016/j.jevs.2021.103418.
- Iskhan K.Zh., Otebayev Zh.M., et al. (2025). Selektsionno-plemennaya rabota s kushumskoy porodoy loshadey v khozyaystve Baiserke Agro (2025) — organizatsiya selektsionnoy raboty. Issledovaniya, rezultaty. 2025. № 2. [in Russ.]. https://doi.org/10.37884/2-2025/09 .
- Instruktsiya po bonitirovke loshadey. Ministerstvo selskogo khozyaystva Respubliki Bashkortostan, Tsentr kompetentsii Respubliki Bashkortostan po konevodstvu i konnomu sportu «Akbuzat»; sost. Akhatova I.A. Ufa, 2019. 25 p. [in Russ.].
- Konnozavodstvo: Bonitirovka. Mustang. 2014. Available at: https://www.goldmustang.ru/magazine/konevodstvo/575.html [in Russ.].
- Kristjansson T., Bjornsdottir S., Sigurdsson A., Crevier-Denoix N., Pourcelot P., Arnason T. (2013). Objective quantification of conformation of the Icelandic horse based on 3-D video morphometric measurements // Livestock Science. 2013. Vol. 158. Issues 1–3. Pp. 12–23. doi: 10.1016/j.livsci.2013.09.019.
- Kristjansson T., Bjornsdottir S., Albertsdóttir E., Sigurdsson A., Pourcelot P., Crevier-Denoix N., Arnason T. (2016). Association of conformation and riding ability in Icelandic horses. Livestock Science. 2016. Vol. 189. Pp. 91–101. doi: 10.1016/j.livsci.2016.05.010.
- Matsuura A., Dan M., Hirano A., Kiku Y., Torii S., Morita S. (2021). Body measurement of riding horses with a versatile tablet-type 3D scanning device // Journal of Equine Science. 2021. Vol. 32. № 3. Pp. 73–80. doi: 10.1294/jes.32.73.
- Matsuura A., Torii S., Ojima Y., Kiku Y. (2024). 3D imaging and body measurement of riding horses using four scanners simultaneously // Journal of Equine Science. 2024. Vol. 35. № 1. Pp. 1–7. doi: 10.1294/jes.35.1.
- Ob utverzhdenii instruktsii po bonitirovke [On approval of the instructions for livestock appraisal]. Ministerstvo yustitsii Respubliki Kazakhstan, Institut zakonodatelstva i pravovoy informatsii. 2014. Available at: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14F0009818 [in Russ.].
- Shkola schastlivykh loshadey. 7 sposobov opredeleniya vesa loshadi. Available at: https://happy-horses.ru/7-sposobov-opredeleniya-vesa-loshadi/ [in Russ.].
- Weller R., Pfau T., Babbage D., Brittin E., May S.A., Wilson A.M. (2006). Reliability of conformational measurements in the horse using a three-dimensional motion analysis system // Equine Veterinary Journal. 2006. Vol. 38. № 7. Pp. 610–615. doi: 10.2746/042516406X150367.
- Zanchi M., Bordin C., Danese T., Ablondi M., Asti V., Summer A., Valle E., Ozella L. (2026). Harnessing deep learning for automated horse morphometry estimation // Smart Agricultural Technology. 2026. Vol. 14. Article 101985. doi: 10.1016/j.atech.2026.101985.